Je hoort het de laatste tijd vaker langskomen: het 2e spoor traject zou niet meer verplicht zijn. Een hardnekkig misverstand dat veel werkgevers in verwarring achterlaat. In dit artikel zetten we voor je op een rij hoe het écht zit met de verplichting van re-integratie tweede spoor, welke regels de Wet verbetering poortwachter voorschrijft en wat het wetsvoorstel over het tweede ziektejaar wel en niet verandert.
We bekijken ook wanneer een spoor 2 traject eventueel achterwege mag blijven, wat de risico’s zijn als je het onterecht overslaat en hoe je samen met je werknemer tot een zorgvuldige aanpak komt. Bij Alltalent denken we graag met je mee als werkgever of werknemer, of dat nu gaat over een lopend traject of over de keuzes die je nu moet maken.
Is een spoor 2 traject altijd verplicht bij re-integratie?
In vrijwel alle gevallen is een spoor 2 traject nog gewoon verplicht bij re-integratie. De Wet verbetering poortwachter (WVP) handhaaft die verplichting onverminderd. Bij een langdurig zieke werknemer onderzoek je tijdens de loondoorbetalingsplicht van 104 weken eerst de mogelijkheden binnen je eigen organisatie (spoor 1) en daarna ook bij een andere werkgever (spoor 2). Rond de eerstejaarsevaluatie beslis je samen met je werknemer of een tweede spoor nodig is. Is dat het geval, dan moet je het traject uiterlijk binnen zes weken na die evaluatie opstarten.
Het misverstand komt voort uit een wetsvoorstel over het tweede ziektejaar dat kleine en middelgrote werkgevers wil verlichten in spoor 1. Aan de verplichting in spoor 2 verandert dit voorstel niets, en de invoering is bovendien doorgeschoven naar 1 januari 2030 vanwege uitvoeringsproblemen bij het UWV.
Wanneer is een 2e spoor traject niet verplicht?
Hoewel de hoofdregel is dat je een 2e spoor traject moet inzetten, zijn er situaties waarin het (nog) niet nodig is. Belangrijk om je te realiseren: dit zijn uitzonderingen, geen vrijbrief om het tweede spoor zomaar over te slaan. Een goede medische of arbeidsdeskundige onderbouwing is altijd vereist, anders loop je het risico op een loonsanctie van het UWV.
- Concreet zicht op herstel binnen spoor 1: als de bedrijfsarts in zijn advies aangeeft dat er reëel uitzicht is op terugkeer in de eigen of een aangepaste functie binnen afzienbare tijd, kun je het tweede spoor (nog) achterwege laten. Dit moet wel goed onderbouwd zijn en zorgvuldig vastgelegd worden in het re-integratieverslag.
- Volledige werkhervatting in spoor 1 al gerealiseerd: als je werknemer alweer (grotendeels) aan het werk is in zijn eigen of een aangepaste functie, hoef je geen extern traject op te starten. Het tweede spoor is bedoeld voor situaties waarin terugkeer in de eigen organisatie niet meer haalbaar is.
- Zeer korte resterende verzuimperiode: wanneer aan het einde van de wachttijd nog maar enkele weken te gaan zijn en herstel zo goed als zeker is, kan het opstarten van een spoor 2 traject onevenredig zwaar zijn. Ook hier geldt dat de bedrijfsarts dit oordeel medisch moet onderbouwen.
- Beoordeling door arbeidsdeskundig onderzoek: een arbeidsdeskundige kan na onderzoek concluderen dat een tweede spoor op dat moment niet zinvol is, bijvoorbeeld omdat passend werk binnen de eigen organisatie nog binnen handbereik komt.
De rode draad: zonder objectieve onderbouwing door de bedrijfsarts of een arbeidsdeskundige is het achterwege laten van het tweede spoor risicovol. Twijfel je over jouw situatie? Dan is een deskundigenoordeel bij het UWV een waardevolle tussenstap. Het is een onafhankelijke toets die zekerheid geeft voordat je een definitieve keuze maakt.
De rol van de bedrijfsarts en het arbeidsdeskundig onderzoek
De bedrijfsarts is de medische spil in het re-integratieproces. Een arts beoordeelt de belastbaarheid van je werknemer en geeft advies over de mogelijkheden tot terugkeer. Vanuit het kabinet ligt er de wens om dit advies in de toekomst leidend te maken bij de poortwachterstoets, wat meer zekerheid moet gaan bieden aan werkgevers die nu soms achteraf met een herbeoordeling van het UWV te maken krijgen. In de huidige situatie is het advies van de bedrijfsarts richtinggevend, maar wordt het uiteindelijk getoetst door het UWV bij de WIA-aanvraag aan het einde van de wachttijd.
Rond week 42 wordt vaak een arbeidsdeskundig onderzoek uitgevoerd. De arbeidsdeskundige kijkt vanuit een onafhankelijk perspectief naar wat realistisch is: kan je werknemer terug in zijn eigen functie, is er aangepast werk binnen jouw organisatie, of moet er gekeken worden naar werk bij een andere werkgever? Dit onderzoek vormt de opmaat naar de eerstejaarsevaluatie en is daarmee een belangrijk beslismoment voor het al dan niet starten van een tweede spoor traject. Samen vormen het advies van de bedrijfsarts en de uitkomst van het arbeidsdeskundig onderzoek de basis waarmee je als werkgever onderbouwde keuzes kunt maken en waarmee je het re-integratieverslag stevig opbouwt.
Wat als je het 2e spoor traject onterecht overslaat?
Het overslaan van een verplicht 2e spoor traject kan vervelende gevolgen hebben. Bij de WIA-aanvraag toetst het UWV of jij voldoende re-integratie-inspanningen hebt geleverd. Blijkt dat het tweede spoor ten onrechte niet is ingezet, dan kan het UWV een loonsanctie opleggen: tot 52 weken extra loondoorbetaling, bovenop de al bestaande 104 weken. Voor een MKB-werkgever met een gevoelige cashflow is dat een flinke financiële klap.
Daarnaast verzwakt een onvolledig re-integratieverslag jouw juridische positie en kan het de WIA-aanvraag van je werknemer onnodig vertragen. Twijfel je of je verplicht bent? Win dan tijdig juridisch advies in of vraag een deskundigenoordeel aan bij het UWV.
Een 2e spoor traject eerder starten
Soms is het verstandig om het tweede spoor juist eerder op te starten dan strikt verplicht is. Wanneer al vroeg duidelijk wordt dat terugkeer in de eigen functie of organisatie niet realistisch is, krijgt je werknemer meer tijd om zich te oriënteren, eventueel om te scholen en een nieuwe stap te maken die ook op de lange termijn houdbaar is.
Veel werkgevers kiezen daarnaast voor een tweesporenbeleid, waarbij spoor 1 en spoor 2 parallel lopen. Deze aanpak biedt maximale herstelkansen én juridische zekerheid, omdat je aantoonbaar alle inspanningen levert. Loopbaanbegeleiding en, waar nodig, omscholing zijn vaak een logisch onderdeel van het traject. Ook de no-risk polis kan een rol spelen, doordat deze de drempel verlaagt voor een nieuwe werkgever om iemand uit een tweede spoor in dienst te nemen.
Ondersteuning van Alltalent bij het 2e spoor traject
Een tweede spoor traject is meer dan een verplichte stap in een wettelijk proces. Het is een belangrijke periode in het leven van je werknemer, en vaak ook een onzekere fase voor jou als werkgever. Bij Alltalent kijken we niet alleen naar wat moet vanuit de Wet verbetering poortwachter, maar vooral naar wat werkt voor de mens en de organisatie. We begeleiden je werknemer persoonlijk, brengen passend werk in beeld en koppelen waar zinvol loopbaanbegeleiding of omscholing aan het traject.
Twijfel je of het tweede spoor in jouw situatie verplicht is, of zoek je een partner die het traject zorgvuldig met je oppakt? We denken graag met je mee voor een concreet plan bij ziekte. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek en we kijken samen naar wat past bij jou en je werknemer.
Veelgestelde vragen over verplichting re-integratie spoor 2
Wat zijn de huidige regels over de verplichting van het 2e spoor traject?
Het 2e spoor traject is op dit moment nog gewoon verplicht voor werkgevers met een langdurig zieke werknemer. Dit volgt uit de Wet verbetering poortwachter en geldt gedurende de 104 weken loondoorbetalingsplicht. Het traject moet uiterlijk binnen zes weken na de eerstejaarsevaluatie worden gestart als blijkt dat terugkeer in spoor 1 niet haalbaar is.
Wanneer mag het tweede spoor worden uitgesteld?
Het tweede spoor mag worden uitgesteld als de bedrijfsarts onderbouwt dat er reëel uitzicht is op herstel binnen spoor 1. Dat oordeel moet medisch gefundeerd zijn en vastgelegd worden in het re-integratieverslag. Bij twijfel kun je een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV als onafhankelijke toets.
Voor wie is een spoor 2 traject altijd verplicht?
Een spoor 2 traject is in principe verplicht voor elke werkgever met een werknemer die langdurig ziek is en niet binnen de eigen organisatie kan terugkeren. Dit geldt voor kleine, middelgrote en grote werkgevers, ongeacht de sector. Alleen als terugkeer in spoor 1 volgens de bedrijfsarts realistisch is, kan het tweede spoor (nog) achterwege blijven.
Is een verplichting van spoor 2 traject voordelig voor werknemers?
Voor de meeste werknemers brengt een spoor 2 traject vooral kansen met zich mee. Het geeft toegang tot loopbaanbegeleiding, eventuele omscholing en gerichte hulp bij het vinden van passend werk elders. De no-risk polis verlaagt bovendien de drempel voor een nieuwe werkgever om iemand uit een tweede spoor in dienst te nemen.
